تأثیر دولت رانتیر بر الگوهای مشارکت سیاسی (مورد پژوهی: ایران در دوره جمهوری اسلامی)

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکترای جامعه شناسی سیاسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 استادیار گروه جامعه شناسی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

3 دانشیار گروه جامعه‌شناسی دانشکده علوم اجتماعی، واحد تهران مرکزی، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

چکیده

هدف این مقاله بررسی تاثیر دولت رانتیر بر الگوهای مشارکت‌سیاسی در جمهوری اسلامی ایران است. نظریه دولت رانتیر رویکرد اصلی مقاله است. روش تحقیق، تطبیقی و تکنیک جمع‌آوری اطلاعات اسنادی است. در این مقاله ویژگی‌های اقتصادی ایران بررسی گردید و یافته‌ها نشان داد جمهوری اسلامی ایران دارای اقتصاد رانتیر است که وابستگی زیادی به فروش نفت دارد. درآمدهای رانتی باعث شده دولت‌های ایران وابستگی چندانی به درآمدهای مالیاتی نداشته و مستقل از مطالبات طبقات و گروهای اجتماعی شوند. مهمترین راه ابراز مطالبات سیاسی، مشارکت‌سیاسی است که در جمهوری اسلامی تحت تاثیر اقتصاد رانتی قرار گرفته است و سه الگو مشارکت سیاسی در ایران پدید آمده است که عبارتند از: الف) الگوی رابطه تخاصم که پیروان آن از فرآیند مشارکت‌سیاسی طرد شده اند؛ ب) الگوی مشارکت‌سیاسی غیرحمایتی که به طور مداوم در حال جذب و طرد از جریان اصلی قدرت سیاسی در ایران هستند؛ ج) الگوی حمایتی که وظیفه تولید و بازتولید نیروهای سیاسی هوادار نظام‌ سیاسی را بر عهده دارند و به دلیل حمایت نظام سیاسی از پیروان این جریان سیاسی، دارای الگوی مشارکتی فراگیر و چرخه کامل مشارکت‌سیاسی‌اند.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

The effect of Rentier government on the patterns of political participation (Case study: Iran, during the Islamic Republic)

نویسندگان [English]

  • shahram tahmasebi 1
  • mehrdad javaheripour 2
  • Reza Ali Mohseni Mohseni 3
1 PhD student in Political Sociology, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
2 Assistant Professor, Department of Sociology, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
3 Associate Professor, Department of Sociology, Faculty of Social Sciences, Central Tehran Branch, Islamic Azad University, Tehran, Iran
چکیده [English]

The purpose of this article is to examine the effects of rentier government on participatory patterns in Iran. The theory of Rentier government is the main approach of the article. The research method is comparative, and the technique of collecting information is documented. In this article the economic characteristics of Iran is examined. The results show that Iran has a Rentier economy that is highly dependent on the sale of oil. Rentier revenues have made Iran's governments not much dependent on tax revenues, and not dependent on the demands of the classes and social groups. The political participation of Iran has been influenced by the Rentier economy, and three participatory models have emerged in Iran, which are: (A) The pattern of antagonism that its followers are excluded from political participatory process; (B) The Political Non-Support Participation that is continually being absorbed and excluded from the mainstream of political power in Iran; (C) The Political Support Participation that is responsible for the production and reproduction of political forces who are followers of the political system; As a result of the supports by political system for the followers of this movement, they have achieved a comprehensive participatory pattern and a complete cycle of political participation.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Rentier Government
  • Political Support Participation
  • Political Non-Support Participation
  • Islamic Republic of Iran